OSMANLI DEVLETİ KÜLTÜR MEDENİYET VI – OSMANLI EKONOMİSİ

18 Şubat 202111 Kasım 2021 admin

Osmanlı Devleti Kültür Medeniyet ünitesinin 6. Kısmı olan bu yazımızda Osmanlı Ekonomisi konusunu anlatacağız.

İçindekiler

OSMANLI EKONOMİSİ İKTİSADİ İLKELERİ

İAŞECİLİK ( PROVİZYONİZM )

İaşecilik ilkesi, bir malın ülkede kaliteli ve uygun fiyat ile bulundurulmasıdır.

GELENEKÇİLİK

Gelenekçilik ilkesi, mali ve sosyal ilişkilerde mevcut dengelerin korunması ve düzeni bozacak eğilimlerin engellenmesini ifade eder.

FİSKANALİZM

Fiskanalizm , hazineye ait olan gelirleri maksimum düzeye çıkarmak ve ulaştığı düzeyin altına inmesini engellemeyi amaçlayan ilkedir.

OSMANLI EKONOMİSİ İLE İLGİLİ TERİMLER

Merkantilizm	Bir ülkenin zenginliğinin elindeki değerli madenler ile belirlenir.
Narh Sistemi	Eksik rekabet şartlarından dolayı devletin fiyatlara müdahale etmesine narh sistemi denir. Narh sistemi ile taban ve tavan fiyat uygulaması yapılmıştır.
Lonca Teşkilatı	Ahilik teşkilatı ile benzerlik gösterir. Ahilikten farklı olarak bu teşkilatta gayrimüslimler yer alırdı ve cihat anlayışı yoktu. Lonca teşkilatı başındaki kişiye Şeyh veya Pir denirdi.
Yiğitbaşı	Loncaların güvenlik işlerinden sorumlu olan kişiye yiğitbaşı denir.
Kahya (Kethüda)	Lonca teşkilatı ile devlet arasındaki sağlayan kişiye kahya veya kethüda denirdi.
Gedik	İş yeri açma iznine gedik denirdi.
Tağşiş	Osmanlı Devleti’nde paranın altından ve gümüşten yapıldığı zamanlarda paranın içindeki değer metal oranının düşülerek (kırparak) paranın değerinin de düşürülmesine tağşiş uygulaması denir.
Vezzan	Paraların altın ve gümüş ayarını yapan görevlidir.
Kızıl Akçe	Osmanlı Devleti’nde ekonominin iyi olmadığı zamanlarda paradaki gümüş oranı azaltılmış bakır oranı ise artırılmıştı. Bu paraya halk tarafından kızıl akçe denmiştir.
Bezirgan	Büyük tüccarlara bezirgan ismi verilir.
Muhtesip	Çarşı ve pazar denetleyen görevlilere muhtesip denirdi.
Ehli Hibre	Malın kalitesini belirleyen, narh fiyatlarının konulmasında devlete yardımcı olan bilirkişi heyetidir.
Emtia	Belli bir fiyat karşılığında satışı yapılan ürün, mal.
Bedesten	Osmanlı Devleti’nde kapalı çarşıya bedesten ismi verilir.
Tacir-i Mütemekkin	Malın ucuz olduğu dönemde satın alarak depolayan sınıftır.
Tacir-i Seffar	Bir malın fiyatının daha yüksek olan bölgeye taşınmasını sağlayan kişilere tacir-i seffar denirdi.

OSMANLI DEVLETİ’NİN GELİRLERİ VE GİDERLERİ

Devletin Gelirleri	Devletin Giderleri
Halktan alınan vergiler Bağlı beyliklerin gönderdiği hediye ve vergiler Savaş Ganimetleri Gümrük, maden, orman ve tuzlalardan elde edilen gelirler	Devlet adamlarına ve devlet memurlarına verilen maaşlar Cülus ve ulufe giderleri Savaş masrafları Ordu ve donanma harcamaları Saray masrafları

OSMANLI DEVLETİ’NDE VERGİLER

Osmanlı Devleti’nde farklı dönemlerde tahsil edilen bazı şeri ve örfi vergiler:

Öşür	Müslümanların ürünlerinde 1/10 oranında alınan vergidir.
Haraç	Gayrimüslimlerin ürünlerinden 2/10 oranında alınan vergidir.
Cizye	Gayrimüslimlerden askere gitmemeleri karşılığında alınan vergidir.
Ağıl	Küçükbaş hayvanların barınaklarından alınan vergiler
Ağnam	Küçükbaş hayvandan alınan vergidir.
Çifthane	Bir köylünün bir çift öküzüyle devlete ait olan tarlayı sürdüğü kadar ödediği vergidir.
Çiftbozan	2 yıl üst üste toprağı mazeretsiz ekmeyenlerden alınan vergidir. 3. yılda ekmezse toprak elinden alınırdı.
İhtisap	Esnaftan alınan panayır vergisidir.
İmdad-ı Seferiye	Savaş harcaması için alınan vergilerdir.
İmdad-ı Hazariye	Barış zamanlarında (ihtiyaç duyulduğunda) alınan vergidir.
İane-i Cihadiye	Cihad zamanında alınan vergidir.
Derbent	Köprü, yol ve geçitlerden alınan vergidir.
İzn-i Sefine	Boğazlardan geçen yabancı tüccarlardan alınır.
Avarız	Olağanüstü durumlarda alınan vergidir.
Arusane	Evlenen kızın ailesinden alınan vergidir.
Bennak	Evlilerden alınan vergidir.
Mücerred	Bekar erkeklerden alınan vergidir.
Bad-ı Heva	Kişinin özel mülküne verilen zarar karşılığında alınan vergidir.
Kaçgun Resmi	Kaybolan hayvanların bulunarak sahiplerine teslimi üzerine alınan vergidir.

OSMANLI EKONOMİSİNİN BOZULMASI

Osmanlı Devleti’nde ilk devalüasyon 12 yaşındaki II. Mehmet zamanında, hazinede yeterli paranın kalmaması üzerine parayı tağşiş etme kararı alınması ve bunun üzerine vezzanlar tarafından gümüş miktarı düşürülmesi ile ortaya çıkmıştır.
Kanuni Dönemi’nden sonra ekonomide ilk defa büyük devalüasyon III. Selim zamanında yaşanmıştır.
Coğrafi keşifler ve kapitülasyonlar sonucunda Osmanlı ekonomisi baltalanmıştır.
Ekonomik antlaşmalar, tımarın bozulması, iltizam sisteminin yaygınlaşması, saray masraflarının artması ekonomiyi kötüleştirmiştir.

Mahmut Dönemi’nde 1838 Balta Limanı Antlaşması yapılmış ve bu antlaşma Osmanlı ekonomisi için kötü olmuştur.
Savaşlar uzamaya başlamış ve ganimetler azalmıştı.
Sık sık padişah değişikliği yaşanmış ve bu değişikliklerde verilen cüluslar Osmanlı ekonomisi için zararlı olmuştur.
1881 Muharrem Kararnamesi ile Osmanlı Devleti iflasını açıkladı. Bunun üzerine Avrupalı devletler Duyun-u Umumiye İdaresi’ni kurmuştur. Devlet içinde devlet oluşturan bu kurum Osmanlı ekonomisi için hiç iyi olmamıştır.

OSMANLI DEVLETİ’NDE PARALAR

Osmanlı Devleti’nde kullanılan paralar:

Sikke	Kuruş	Para	Mecidiye	Mangır
Kaime	Metelik	Akçe	Sultani	Pul

OSMANLI DEVLETİ’NDE BANKACILIK

Osmanlı bankaları :

BANK-I DERSAADET

Bank-ı Dersaadet , Osmanlı’nın ilk bankasıdır.
1847 yılında Galata Bankerleri tarafından kurulmuştur.

BANK-I OSMANİ

Osmanlı Devleti’nin yabancı sermaye ile kurulan ilk bankasıdır.
İngiliz sermayelidir.
Merkezi Londra’dır.
Bank-ı Osmani , para basma yetkisine sahiptir.

BANK-I ŞAHANE-İ OSMANİ

1863 yılında Fransız mali grubu ile Bank-ı Osmani birleşmiş ve Bank-ı Şahane-i Osmani olmuştur.

ZİRAAT BANKASI

Memleket Sandıkları, Ziraat Bankası’nın temelini oluşturur.
Osmanlı Devleti’nin milli sermaye ile kurulan ilk bankası olmuştur.
Kurucusu Ahmet Mithat Paşa’dır.

İTİBAR-I MİLLİ BANKASI

1917 yılında İstanbul’da kuruldu.
1924 yılında İş Bankası ile birleştirildi.

NOT: Osmanlı Devleti’nde ilk kredi kurumu Mendes Kurumu’dur.

Kpss konusunun devamı için buraya tıklayabilirsiniz.

OSMANLI EKONOMİSİ İKTİSADİ İLKELERİ

OSMANLI EKONOMİSİ İLE İLGİLİ TERİMLER

OSMANLI DEVLETİ’NİN GELİRLERİ VE GİDERLERİ

OSMANLI DEVLETİ’NDE VERGİLER

OSMANLI EKONOMİSİNİN BOZULMASI

OSMANLI DEVLETİ’NDE PARALAR

OSMANLI DEVLETİ’NDE BANKACILIK

Bunları da sevebilirsiniz

OSMANLI DAĞILMA DÖNEMİ – 19. YÜZYILDA OSMANLI DEVLETİ

İZMİR’İN İŞGALİ VE MİLLİ MÜCADELE DÖNEMİ’NDE HAZIRLANAN RAPORLAR

OSMANLI DEVLETİ KÜLTÜR MEDENİYET I: DEVLET YÖNETİMİ

Bir yanıt yazın Yanıtı iptal et